Achtergronden van het project

Alcoholopvoeding Durf Nu is een regionaal alcoholmatigingsproject van de GGD Regio Nijmegen en IrisZorg in opdracht van 8 samenwerkende gemeenten in de regio Nijmegen: Druten, Groesbeek, Heumen, Millingen aan de Rijn, Nijmegen, Ubbergen, West Maas en Waal en Wijchen.

Ambitie

Het regionale alcoholmatigingsproject heeft de volgende ambitie geformuleerd:

Het regionaal alcoholmatigingsproject wil het probleembesef van te vroeg, te vaak en te veel drinken onder jongeren verhogen en de bereidheid om hier als gemeenschap gezamenlijk tegen op te treden vergroten.

Het regionaal alcoholmatigingsproject wil hiertoe een brede maatschappelijke beweging ontketenen op zowel lokaal als regionaal niveau die een effectieve aanpak van het te vroeg, te vaak en te veel drinken onder jongeren voorstaat.

Het regionaal alcoholmatigingsproject wil bijdragen aan een verschuiving van de maatschappelijke alcoholnorm naar een situatie waarin het normaal is dat jongeren onder de 16 geen alcohol drinken en dat jongeren boven de 16 slechts mondjesmaat drinken.

Het project heeft als uiteindelijk hoofddoel om te komen tot een matiging van (excessief) alcoholgebruik. Dit wordt bereikt door het uitstellen van de leeftijd waarop met het drinken van alcohol wordt gestart, het aantal momenten dat gedronken wordt terug te dringen en binge-drinken (minstens vijf glazen drinken in een relatief korte tijd) tegen te gaan, oftewel het tegengaan van te jong, te vaak en te veel.

Uitgangspunten voor effectieve preventie

Evenwichtig en effectief alcoholmatigingsbeleid levert zowel gezondheidswinst als economische winst op, door het terugdringen van de ziektelast. Effectief beleid kenmerkt zich door een samenhangend geheel aan interventies en maatregelen op het terrein van onder andere volksgezondheid, jeugd en veiligheid.

Naast een breed spectrum aan verschillende maatregelen en voorzieningen is het ook van belang dat het beleid gedurende langere tijd wordt uitgezet. Gezien de culturele rol van alcohol in de maatschappij is het te verwachten dat de effecten van het beleid op langere termijn pas zichtbaar worden. Duurzaamheid is dan ook een belangrijke voorwaarde voor het slagen van effectief alcoholmatigingsbeleid.

1. Preventiepijlers

Effectief alcoholmatigingsbeleid bestaat uit 4 pijlers:

1. Publiek draagvlak
2. Regelgeving
3. Handhaving
4. Vroegsignalering

Pijler 1: Publiek draagvlak

De eerste beleidspeiler is erop gericht om strategische steun te krijgen voor de visie achter het beleid en de maatregelen voortvloeiend uit het beleid. Kernwoorden hierbij zijn bewustwording en communicatie. De doelen van deze peiler kunnen als volgt worden geformuleerd:

1. Vergroten van kennis over de ernst van de risico’s; bewustwording daarvan bij het algemene publiek of bij specifieke doelgroepen.
2. Vergroten van kennis over de inhoud van de beleidsmaatregelen en over de normen die aan het gewenste beleid ten grondslag liggen.
3. Informeren van het publiek over de resultaten van het beleid, bijvoorbeeld in de media.

Pijler 2: Regelgeving

Uit onderzoek blijkt dat effectief beleid met name bestaat uit een samenhangende set aan regels en afspraken die binnen een gemeente worden gemaakt over het reguleren van onder andere de beschikbaarheid van alcohol binnen de gemeente. De Drank- en horecawet geeft al veel handreikingen aan gemeenten voor het beperken van beschikbaarheid, deze wet wordt lokaal ook nog aangevuld met de gemeentewet en eventueel nog uitgebreid met preventiespecifieke lokale verordeningen. Het doel van deze peiler is voornamelijk het reguleren van de beschikbaarheid van alcohol.

Pijler 3: Handhaving

Het handhaven van alcoholregels is veruit een van de effectiefste preventiemaatregelen. De Drank- en horecawet stelt tal van regels op het gebied van het beschikbaar stellen van alcohol en een verkoop verbod onder de 16. Mede dankzij de krappe handhavingscapaciteit is de slagingskans aankooppoging van jongeren onder de 16 hoog (meer dan 90%). De slagingskans kan middels een adequaat handhavingsbeleid 35-40% worden verminderd. Temeer wanneer deze gepaard gaat met handhavingscommunicatie. Deze vorm van communicatie werkt als een vergrootglas en vergroot de subjectieve pakkans. Deze is medebepalend voor het uiteindelijke nalevinggedrag. Het doel van deze peiler is dus voornamelijk het vergroten van het nalevinggedrag.

2. Settings en doelgroepen

Alcoholmatigingsacties onder jongeren lijken zich rechtstreeks op jongeren te richten, maar niets is minder waar. Een effectief alcoholmatigingsbeleid voor jongeren richt zich op iedereen die op enige wijze iets met jeugd en jongeren van doen heeft. Deze doelgroepen bevinden zich in settings, dit zijn plaatsen waar jongeren normalerwijs komen.

Preventiematrix

De interventiemix binnen het alcoholmatigingsbeleid voor het regionaal project wordt weergegeven door de preventiematrix. Dit is een diagram waarin pijlers en settings schematisch bij elkaar worden gebracht. In deze matrix worden de interventies ingepast die passen bij peiler en doelgroep.

De tabel geeft inzicht in welke interventies er al zijn en welke gaten er nog open liggen binnen bepaalde settings. Het ordent de interventies zodanig dat alle aspecten van effectieve preventie binnen een gemeente overzichtelijk in beeld worden gebracht.

Regionaal versus lokaal

Er is een scheiding tussen de activiteiten die op lokaal niveau kunnen worden uitgevoerd en de activiteiten die een meer regionaal karakter hebben. Met name handhaving, draagvlakontwikkeling en het voortgezet onderwijs zijn onderwerpen die een duidelijke regionaal karakter kennen. Voor het inzetten van handhaving is een goede afstemming en samenwerking nodig met het Openbaar Ministerie. Het afstemmen van handhaving binnen de gehele regio maakt dat er in alle gemeenten op de zelfde wijze zal worden gehandhaafd. Draagvlakontwikkeling bij de gehele doelgroep is een regionale aangelegenheid. Zo kan het effectief en efficiënt inzetten van bijvoorbeeld communicatie en campagnes het best gebeuren op het overstijgende regionale niveau. De voortgezet onderwijs instellingen binnen de regio zijn niet gebonden aan gemeentegrenzen. Scholen bedienen vaak meerdere gemeenten. De regionale aanpak van de alcoholproblematiek binnen het voortgezet onderwijs zorgt voor een betere aansluiting op de lokale projecten indien deze op regionaal niveau wordt vormgegeven.